Sejm uchwalił w piątek ustawę, która zagwarantuje osobom z niepełnosprawnościami systemowy dostęp do asystencji osobistej. O wsparcie w 2028 r. będą mogły ubiegać się osoby od 18 do 65 lat, a od 2030 r. młodzież od 13. roku życia. Według MRPiPS z usług asystenta może skorzystać ok. 100 tys. osób.
Nowe rozwiązania mają wejść w życie w 2028 r., a nie jak pierwotnie zakładano w 2027 r.
Asystencję osobistą zorganizuje powiat. Będzie mógł to zrobić samodzielnie lub powierzyć to zadanie np. organizacji pozarządowej.
Ustawa zakłada, że z usług asystenta będą mogły korzystać osoby z niepełnosprawnościami w wieku od 18 do 65 lat, które uzyskały co najmniej 80 punktów w skali potrzeby wsparcia, a od 2030 r. również młodzież od 13. roku życia.
Osobom dorosłym asystencja będzie przyznana w wymiarze od 20 do 240 godzin miesięcznie, a dzieciom od 13 lat do ukończenia 18. roku życia – od 20 do 80 godzin miesięcznie.
W ustawie zaznaczono jednocześnie, że w 2028 r. maksymalna miesięczna liczba godzin asystencji dla osób dorosłych wyniesie 200 godzin, a w 2029 r. – 220 godzin.
Godziny niewykorzystane w danym miesiącu (nie więcej niż 50 proc. miesięcznego wymiaru godzin, ale nie więcej niż 100 godzin) będą mogły zostać wykorzystane w kolejnym. Z kolei godziny niewykorzystane w danym roku kalendarzowym nie mogą zostać wykorzystane w kolejnych latach.
Prawo do asystencji osobistej będzie przyznawane przez zespół w drodze decyzji administracyjnej na podstawie ustaleń dwóch członków tego zespołu. Pod uwagę brany będzie m.in. formularz samooceny, wywiad bezpośredni z osobą z niepełnosprawnością i wynik oceny poziomu potrzeby wsparcia.
Osoby z niepełnosprawnościami będą mogły wybrać asystenta lub zwrócić się z wnioskiem o przedstawienie kandydatów. Realizator asystencji (samorząd lub organizacja pozarządowa) w ciągu 30 dni kalendarzowych powinien przedstawić co najmniej dwóch kandydatów na asystenta, po uprzednim uzyskaniu ich zgody.
Osoba, która nabyła prawo do asystencji osobistej przed ukończeniem 65. roku życia, zachowa prawo do korzystania z niej po ukończeniu tego wieku do upływu okresu, na który została wydana decyzja o przyznaniu wsparcia.
Realizator będzie zobowiązany zapewnić taką liczbę asystentów osobistych, jaka jest niezbędna do prawidłowego świadczenia tego wsparcia, zgodnie z potrzebami określonymi w decyzji przyznającej prawo do asystencji.
Asystent będzie mógł pomagać w czynnościach codziennych, takich jak poruszanie się, zakupy, wyjście do pracy, szkoły czy lekarza, a po odpowiednim przeszkoleniu także w niektórych czynnościach medycznych.
Wynagrodzenie asystentów wyniesie od 49 do 55 zł brutto za godzinę pracy, zależnie od zakresu potrzeb osoby z niepełnosprawnością.
Asystent będzie mógł pracować w wymiarze nieprzekraczającym 276 godzin miesięcznie, z uwzględnieniem łącznej liczby godzin asystencji osobistej świadczonej na rzecz wszystkich osób. Będzie miał też prawo do korzystania z superwizji.
Usługa będzie świadczona na podstawie kontraktu z asystentem.